USG w protokole endometriozy

Na czym polega badanie?

Jest to specjalistyczne badanie ultrasonograficzne wykonywane przezpochwowo (rzadziej przezodbytniczo – jeśli pacjentka nie współżyła), którego celem jest szczegółowa ocena narządów miednicy mniejszej pod kątem obecności ognisk endometriozy. Poza rutynową oceną macicy i jajników, w trakcie badania w protokole endometriozy, lekarz ogląda pozostałe narządy miednicy mniejszej – czyli m.in. pęcherz moczowy, moczowody, jelito, ściany miednicy, więzadła (utrzymujące macicę i jajniki), pochwę i przegrodę odbytniczo-pochwową. Z tego powodu badanie trwa dłużej niż standardowe USG – zazwyczaj około 20 minut.

Kto powinien wykonać badanie?

Badanie USG pod kątem endometriozy wykonujemy w przypadku podejrzenia obecności tej choroby. Głównie dotyczy to osób które zaobserwowały u siebie między innymi bolesne i obfite miesiączki, bóle podczas stosunków, liczne objawy jelitowe ( w tym bóle w czasie defekacji, wzdęcia, objawy zespołu jelita drażliwego), objawy pęcherzowe (bolesne oddawanie moczu częste parcia na pęcherz moczowy), niepłodność i wiele innych. Inną grupą będą kobiety u których nie obserwujemy takich objawów, ale podczas rutynowych badań podejrzewa się endometriozę.

W jakim celu się go wykonuje?

  • Zdiagnozowanie endometriozy i adenomiozy (czy zawsze jest to możliwe? Poczytaj więcej na temat diagnostyki endometriozy w naszej Femitece)
  • Ocena obecności zrostów w miednicy mniejszej (przeczytaj więcej o chorobie zrostowej w naszych artykułach)
  • Ocena aktywności choroby - czyli porównanie wielkości zmian w stosunku do poprzednich badań u pacjentek z rozpoznaną endometriozą

Inne cele badania USG:

  • Poszukiwanie innych przyczyn dolegliwości - czyli w różnicowaniu innych przyczyn zespołu bólowego miednicy mniejszej (mięśniaki, wady macicy itp.)
  • Ocena parametrów płodnościowych - u pacjentek starających się o ciążę oceniamy proces owulacji oraz stan jamy macicy i jej błony śluzowej
  • Diagnoza innych patologii narządu rodnego - pamiętajmy, że to badanie nie ogranicza się jedynie do endometriozy

Jak się przygotować do badania?

  • Miesiączka - unikamy wykonywania badania w czasie miesiączki. Nie jest to jednoznacznie przeciwwskazane ale są pewne minusy badania w tym momencie cyklu:
  • Brak możliwości oceny jamy macicy pod kątem patologii takich jak polipy bądź mięśniaki śródjamowe – wynika to z obecności krwi w jamie macicy, która „zasłania” te zmiany. Nie jest to może istotne u pacjentek u których naszym głównym celem jest diagnoza endometriozy, ale u pacjentek u których równolegle występuje niepłodność będzie to już miało znaczenie.
  • Dyskomfort badania – ze względu na czas trwania badania USG i poprzedzającego go badania ginekologicznego i równoległe krwawienie miesiączkowe może być dyskomfortowe dla kobiety
  • Mniejsze krwawienia/plamienia nie są problemem i istotnym ograniczeniem. Zdajemy sobie sprawę z tego że często się one zdarzają, szczególnie u pacjentek stosujących różne rodzaje terapii hormonalnej. W takich przypadkach nie musisz odwoływać wizyty.
  • Pęcherz moczowy - może być nieznacznie wypełniony, ale nie powinien być przepełniony. Zaleca się oddanie moczu na około 10-20 minut przed wizytą, albo bezpośrednio przed badaniem na prośbę lekarza (w łazience zlokalizowanej w gabinecie jest toaleta)
  • Jelito - nie ma konieczności specjalnego przygotowania jelit, jak ma to miejsce przed zabiegami operacyjnymi czy kolonoskopią – nie trzeba stosować środków przeczyszczających ani przeprowadzać intensywnego oczyszczania. Zazwyczaj wystarczy poranne oddanie stolca. W przypadku tendencji do zaparć, można wykonać poranną lewatywę w dniu badania, aby poprawić warunki obrazowania.
  • Na 2–3 dni przed badaniem można stosować lekkostrawną dietę, choć nie jest to warunek konieczny.
  • W dniu badania najlepiej być po lekkim posiłku (badanie nie wymaga bycia na czczo).
  • Jeśli występują dolegliwości bólowe w czasie stosunków lub badania ginekologicznego – warto poinformować lekarza przed rozpoczęciem badania.

Co zabrać ze sobą?

  • Wydruki i opisy poprzednich badań obrazowych (USG, rezonans, TK) – szczególnie jeśli były wykonywane w innej placówce i mają nam służyć do porównania i oceny ewentualnego wzrastania ognisk endometriozy.
  • Wypisy szpitalne i opisy wcześniejszych operacji ginekologicznych.
  • Lista przyjmowanych leków, zwłaszcza hormonalnych.

Przeciwwskazania / kiedy poinformować lekarza?

  • Ciąża - samo badanie przezpochwowe nie jest przeciwwskazane i często wykonujemy go w czasie trwania całej ciąży. Jednak diagnostyka endometriozy w czasie ciąży, szczególnie zaawansowanej ma swoje ograniczenia i nie jest rutynowo wykonywana.
  • Reakcja bólowo-lękowa na badania ginekologiczne – warto zgłosić lekarzowi przed rozpoczęciem.
  • Występowanie chorób odbytnicy lub pochwy, a także niedawne procedury operacyjne w tym zakresie .

Jak wygląda samo badanie?

  • Jest to badanie sondą przezpochwową, powszechnie używana w ginekologii. U pacjentek które maja istotne ograniczenia w badaniu przezpochwowym badanie można wykonać przezodbytniczo, co nie ogranicza dokładności oceny pod kątem endometriozy. U pacjentek które nie współżyły można przeprowadzić próbę badania przezpochwowego, pod oczywistym warunkiem zgody kobiety i w sytuacji gdy błona dziewicza nie ogranicza istotnie wejścia do pochwy - co ma miejsce u mniejszości kobiet.
  • Badanie sondą brzuszną wykonujemy czasami jako uzupełnienie przezpochwowego gdy podejrzewamy zmiany w powłokach brzusznych (np guzki po cięciu cesarskim) lub gdy chcemy obejrzeć nerki
  • Badanie przeprowadzamy na leżance, w pozycji na plecach - czyli tak jak standardowe badania USG w ginekologii. Można je także wykonać na fotelu ginekologicznym ale ze względu na czas jego trwania może to być niekomfortowe dla kobiety.
  • W badaniu USG stosujemy osłonki na sondy (podobne do prezerwatyw) - poinformuj nas o ewentualnych uczuleniach na lateks bądź inne substancje aby zmienić osłonkę na niestandardową.
  • Czy podajemy dopochwowo jakieś substancje - standardowo nie jest to wykonywane. Żel dopochwowy (nieprawidłowo nazywany kontrastem dopochwowym) NIE ZWIĘKSZA dokładności oceny pod kątem endometriozy i w naszym ośrodku nie jest rutynowo podawany. Badania naukowe są co do tego jasne - nie jest on zalecany. Stosujemy go w rzadkich przypadkach - w sytuacji obecności znacznej ilości powietrza w pochwie. (przeczytaj więcej na ten temat w naszej Femitece)
  • Badanie jest badaniem dynamicznym - a więc będziemy zmieniać Twoją pozycję oraz ruszać sondą w okolicach które do tej pory być może mnie były dotykane w czasie poprzednich USG. Dodatkowo często kładziemy drugą dłoń na brzuchu i poruszamy narządami miednicy zarówno od góry jak i od dołu aby ocenić ruchomość narządów. A więc, w niektórych przypadkach może się pojawić dyskomfort - informuj nas o tym na bieżąco w czasie badania.

Co po badaniu?

  • Po badaniu można wrócić do codziennych aktywności.
  • Z racji tego że nie podajemy rutynowo żelu do pochwy nie zauważysz zmian w jej pH, a co za tym idzie badanie to nie zwiększa ryzyka dyskomfortu bądź infekcji
  • Nie jest wymagany okres obserwacji ani odpoczynek.
  • Może wystąpić chwilowy dyskomfort – zazwyczaj ustępujący w ciągu 1 dnia.
  • Na koniec wizyty otrzymasz od nas szczegółowy opis badania USG wraz ze zdjęciami oraz pełny opis konsultacji z zaleceniami.

Oto nasi specjaliści wykonujący te usługi

Dr n. med. Tomasz Songin

specjalizuje się w kompleksowej diagnostyce i leczeniu endometriozy oraz jej powikłań, z wykorzystaniem chirurgii małoinwazyjnej, kluczowej dla szybkiej rekonwalescencji pacjentek.

Lek. med. Justyna Milewska

specjalistka ginekologii zajmująca się zespołami bólowymi miednicy mniejszej, w tym szczególnie związanymi z endometriozą.

Dr hab. n. med. Cezary Wojtyła, profesor UK

zajmuje się diagnostyką i leczeniem niepłodności, często towarzyszącej endometriozie. Dzięki pracy w ośrodku leczenia niepłodności oferuje pełen zakres świadczeń w tym obszarze.